چه زمانی کولونوسکوپی لازم است؟ این پرسش حداقل یکبار برای بسیاری از افراد علی الخصوص مبتلایان به بیماری گوارشی یا روده ای مطرح شده است. کولونوسکوپی یکی از روش های دقیق برای شناسایی بیماری های مربوط به روده بزرگ، پولیپ یا التهاب است و در مواردی به توصیه پزشک و برای پیشگیری از بیماری های خطرناک مانند سرطان کولون انجام می شود. شناسایی علائم نیازمند به کولونوسکوپی و زمان انجام کولونوسکوپی، در تشخیص زودهنگام و درمان بیماری های گوارشی بسیار حائز اهمیت است. در ادامه به بررسی مهمترین نکات در رابطه با کولونوسکوپی خواهیم پرداخت.
کی باید کولونوسکوپی انجام داد؟
بررسی این نکته مهم که چه زمانی کولونوسکوپی لازم است از این جهت حائز اهمیت است که فرد با آگاهی کامل نسبت به پروسه آزمایش و زمان مناسب انجام آن، اقدام به تشخیص و درمان مشکلات خود خواهد کرد. از این روش معمولا برای بررسی و ارزیابی برخی علائم و مشکلات گوارشی و روده بزرگ مورد استفاده قرار می گیرد.
با در نظر گرفتن گسترش ابتلا به بیماری های جدی نظیر رکتوم، پولیپ و سرطان روده و لزوم شناسایی و درمان به موقع، توصیه می شود بعد از 50 سالگی برای اطمینان از وضعیت سلامتی خود، کولونوسکوپی انجام دهید. بهتر است پیش از انجام این کار در رابطه با عوارض کولونوسکوپی و برخی اقدامات مهم پیش و پس از آن با پزشک خود مشورت کنید.
علائم هشداردهندهای که نشاندهنده نیاز به کولونوسکوپی هستند
معمولا پزشک در موارد فوق انجام کولونوسکوپی را به بیماران تجویز میکند:
خونریزی دستگاه گوارش
یکی از مواردی که از علائم نیاز به کولونوسکوپی به شمار می رود؛ زمانی است که فرد دچار خونریزی در دستگاه گوارش خود شده است. زمانی که این خونریزی به شکل قرمز، سیاه و حتی به شکل پنهان در مدفوع دیده شود، پزشک برای یافتن منبع خونریزی احتمالی انجام کولونوسکوپی را پیشنهاد می کند.
وجود مشکلات در زمان دفع مدفوع
ممکن است در مواردی به دلیل وجود مشکلات در روده مانند تنگی روده بزرگ، فرد در زمان دفع مدفوع دچار مشکلاتی شده و عادات روده ای او تحت تاثیر قرار گیرد. برای مثال مشاهده علائمی نظیر یبوست مداوم و تغییرات در قوام و رنگ مدفوع نشانگر زمان انجام کولونوسکوپی است. در مواردی حتی می توان با استفاده از روش کولونوسکوپی ناحیه باریک شده روده را گشاد کرد.
پولیپ روده بزرگ
پولیپ به زائده خوش خیم یا پیش سرطانی اطلاق می شود که برای بررسی و حذف آن کولونوسکوپی تجویز می شود. در صورتی که پزشک به وجود این تودههای پیش سرطانی مشکوک باشد و یا زمینه ارثی وجود پولیپ در فرد وجود داشته باشد، لازم است فرد کولونوسکوپی انجام دهد.
مشکوک بودن به سرطان روده بزرگ
سرطان روده بزرگ یا کولورکتال یک بیماری است که در ابتدا هیچ گونه علائمی ندارد اما با انجام غربالگری سرطان روده بزرگ می توان پولیپ هایی که در صورت عدم درمان ممکن است به سرطان تبدیل شود را شناسایی و حذف کرد.
غربالگری سرطان کولورکتال
برای تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ یا مشکلات پیش سرطانی در افرادی با ریسک ابتلای بالا علی الخصوص افراد بالاتر از 45 سال، پزشک انجام کولونوسکوپی را تجویز و پیشنهاد می کند.
درد در ناحیه شکم و استفراغ و کاهش وزن ناگهانی
درد شکمی مداوم و مزمن یا نفخ غیرعادی که با درمان عادی و دارویی قابل درمان نیست، نیاز به بررسی بیشتر از طریق کولونوسکوپی دارد. استفراغ مکرر به همراه کاهش وزن ناگهانی و بدون دلیل نیز نیاز به بررسی تخصصی با این روش را دارد؛ زیرا ممکن است فرد دچار بیماری های جدی روده ای شده باشد.
سندرم روده تحریک پذیر
سندرم روده تحریک پذیر یکی از بیماریهای مربوط به روده بزرگ است که باعث ایجاد عوارضی می شود. از جمله عوارض این بیماری میتوان به درد شکم، نفخ، یبوست و اسهال اشاره کرد. یکی از دقیق ترین راه های تشخیص این بیماری، انجام کولونوسکوپی است.
بیماری های التهاب روده
در بیماریهای التهاب روده که اغلب به شکل کولیت اولسراتیو و با بیماری کرون بروز می یابد، بهترین راه برای تشخیص شدت التهاب و بررسی وضعیت روده بزرگ، کولونوسکوپی است.
بررسی وضعیت بیماری پس از جراحی
در مواردی پزشک بعد از جراحی روده بزرگ و یا پس از درمان سرطان روده برای بررسی وضعیت بیمار از روش کولونوسکوپی استفاده میکند. در این شرایط بهتر است بیمار با آمادگی قبل از کولونوسکوپی به پزشک خود مراجعه کند تا از وضعیت سلامتی خود مطلع شود.
چه افرادی باید کولونوسکوپی انجام دهند؟
کولونوسکوپی یک آزمایش تشخیصی است که در مواردی برای شناسایی زودهنگام مشکلات موجود و آغاز سریع اقدامات درمانی انجام می شود. افراد بالای 45 سال و افرادی های ریسک با ریسک ابتلا بالا، ملزم به انجام این آزمایش به شکل دورهای هستند. افرادی که دارای سابقه خانوادگی سرطان روده هستند یا پیشتر به بیماریهایی از قبیل پولیپ یا سرطان روده بزرگ مبتلا بودند، در دسته افرادی قرار می گیرند که لازم است کولونوسکوپی انجام دهند.
همچنین افرادی که دارای علائمی نظیر خونریزی مقعدی، تغییر در الگوی دفع مدفوع و درد شکمی هستند میبایست با بهترین دکتر کولونوسکوپی مشورت کنند. مبتلایان به بیماری های التهابی مانند کولیت اولسراتیو یا کرون جزو افرادی هستند که باید در فواصل زمانی کوتاهتر کولونوسکوپی انجام دهند. توجه داشته باشید که انجام مراقبت های بعد از کولونوسکوپی برای بهبودی سریعتر ضروری است.
کولونوسکوپی غربالگری: چه زمانی برای پیشگیری توصیه میشود؟
همانطور که پیش تر هم بررسی نمودیم، انجام غربالگری کولونوسکوپی در افرادی که ریسک بالای ابتلا به سرطان روده بزرگ یا پولیپ دارند توصیه می شود. البته پزشکان توصیه می کنند این غربالگری تا سن 75 سالگی و با فاصله زمانی 10 سال انجام شود تا فرد از وضعیت سلامتی خود اطمینان حاصل کند. البته ذکر این نکته خالی از لطف نیست که فواصل زمانی میان انجام کولونوسکوپی به میزان ریسک سرطان و مشاهده موارد غیرطبیعی بستگی دارد. پزشک با بررسی نتایج آزمایش های قبلی، زمان انجام کولونوسکوپی را مشخص می کند.
توصیههای دکتر نازنین منصوری درباره زمان مناسب کولونوسکوپی
اگر یکی از اعضای خانواده فرد سرطان روده بزرگ یا پولیپ رودهای داشته باشد، لازم است برای غربالگری و پیشگیری از ابتلا به سرطان به شکل دوره ای کولونوسکوپی انجام دهد. طبق گفته دکتر نازنین منصوری، بهترین دکتر گوارش و کبد:
“اگر فردی سابقه خانوادگی سرطان روده داشته باشد یا علائم گوارشی مزمن و بدون علت مشخص داشته باشد، انجام کولونوسکوپی حتی در سنین پایینتر توصیه میشود”.
آیا کولونوسکوپی در همه موارد ضروری است؟
پزشک با توجه به وضعیت بیمار لزوم انجام کولونوسکوپی و زمان و دفعات انجام آن را مشخص می کند. در مواردی که فرد در سابقه خود ابتلا به بیماری های گوارشی و روده بزرگ نداشته، تا 50 سالگی لزومی به انجام کولونوسکوپی وجود ندارد. کولونوسکوپی یک فرایند تشخیصی است و به تشخیص و درمان تغییرات غیرطبیعی در روده و گوارش کمک می کند.
مشاوره تخصصی با دکتر نازنین منصوری
برای دریافت نوبت و مشاوره حرفهای، با دکتر نازنین منصوری تماس بگیرید
